BİYOGRAFİ

İyilik Timsali Bir İnsan: Gönen’li Mehmed Efendi
YAZI BOYUTU :

N. Mehmet SOLMAZ

Mü’minlerin âlamet-i farikası, iyilik ve takva hususunda yardımlaşmalarıdır. Gönenli Mehmed Hoca Efendi, ulaşabildiği insanlara gece-gündüz yardım eden, muttaki bir mü’mindir. Bir ara talabelerin harçlıklarını ödeme de zorluk çeker, evini satarak talebeleri harçlıksız bırakmaz.
Müslümanlar’a eziyet edilen günlerde Hoca Efendi’yi de nezarete alırlar. Üzerini ararlar, para bulurlar. Polisler: -“Söyle bakalım, bu kadar parayı nereden buldun?”
-“Evladım Cenab-ı Hak gönderiyor.”
Polisler sinirlenir: -“Ne demek Cenab-ı Hak gönderiyor? Söyle bakalım, hangi yabancı devlet sana bu kadar yardım ediyor?”
Sorgu devam ederken kapı açılır. Bir komiser içeriye girer: -Hocam siz ne arıyorsunuz burada?
Hoca Efendi cevaben:“-Bu beylerle sohbet ediyoruz” der.
Komiser: -“Hocam, bende sizi arıyordum. Bana, size takdim edilmek üzere 300 lira verdiler. Sizi görmüşken parayı da vereyim” der ve verir.
Komiser çıkar, Hoca Efendi polislere: “-Bak evladım, gördünüz mü, Cenab-ı Hak nasıl gönderiyor”?
Hoca Efendiyi bırakırlar.

 

 

 

İyilik Timsali Bir İnsan:

Gönen’li Mehmed Efendi

KİMLİĞİ, TAHSİLİ VE GÖREVLERİ

Adı Mehmet. Babasının adı Osman, Anasını adı Fatma. Aile aslen Kırımlı’dır. 1901 yılında Balıkesir’in Gönen İlçesi’nde doğdu. Öğütçü soyadını aldı. Soyadı ile bilinmedi. ”Gönen’li Mehmet Efendi” adı ile tanındı ve anıldı.

İlk okul öğrenimini Gönen’de yaptı. Kırım’lı Abdullah Hoca Efendi’den hıfzını tamamladı, hafız oldu. Kıraat ilmini geliştirmek için 1920’de İstanbul’a gitti. Fatih Camii ders-i âmlarından Serezli Ahmed Şükrü Efendi’den Arapça ve tahsîs-i hurûf ve kıraat ilmi, hadis, fıkıh ve tefsir okudu ve 1925’te icâzet aldı.

Medresetülirşâd’a kayıt oldu. Medreselerin kapatılması ile yeni açılan İmam-Hatip mektebinin son sınıfına kabul edildi ve 1927 yılında mezun oldu. Bu okul mezunlarına vazife verilmemesi ve yüksek tahsil tanınmaması üzerine memleketi Gönen’e döndü.

1930’da Gönen Merkez Camii’ne imam oldu. İmamlıkla beraber talebe okutmaya başladı. Askere gitti. Üç sene yedek subay olarak askerlik yaptı.

Asker dönüşü İstanbul Hacı Kaftanî Camii’ne imam oldu. Talebe okutmaya devam etti ve talebelerinin maişetlerini de temin etmeye başladı. Dülgerzâde ve Hacı Hasan camilerinde de imamlık yaptıktan sonra 1954 de Sultanahmed Camii’ne imam oldu. Sultanahmed camii imamlığı 1982 yılına kadar devam etti.

1976 yılında Üsküdar’lı Ali Efendi’nin vefatı ile “Reisülkurra” oldu. Kur’an-ı Kerimi yedi kıraat ve on rivayet üzerine okuyan icazet almış üstat hafızlara “Kurra” denir. Bu hafızların başkanına da “Reisülkurra” denir. Gönenli Mehmed efendi Sultan Ahmed Camii imamlığından emekli olur. Ölünceye kadar Reisülkurra vazifesini devam ettirir.

Gönen’li Mehmet Efendi; bilgili, bildiklerini hem kendisi hem de diğer insanlar ve İslam için en faydalı bir şekilde kullanan, yumuşak sözlü, sürekli ümit veren, ufuk açan bir şahsiyete sahipti.

Kahrın da Hoş Lütfun da Hoş

1943’de ınkılap düşmanı diye Risale-i Nur talebelerini yine toplarlar, Denizli hapishanesine doldururlar. Risale-i Nur talebelerinden birinin evini ararken bir kağıtta yazılı “Gönen’li Mehmet Efendi” ismini görürler, yakalarlar, çantasında Risale-i Nur kitapları bulurlar, onu da Denizli hapishanesine atarlar.

Usülden olmadığı halde hapishane müdürü Gönen’li Mehmet Efendiye, “Hangi koğuşta kalmak istersin” diye sorar.

“Size göre en kötüsü hangisi ise orada kalmak isterim” der.

Katillerin ve azgın mahkumların koğuşuna verirler.

Koğuşa girince şöyle onlara bir bakar, tavırlarını beğenmez. Selamün aleyküm der, kendisini bir ranzaya atar, yanık sesi ile, yükses sesle İbahim Tennuri Hazretleri’nin ilahisini kendisine uygulayarak okur:

Kahrın da hoş, lutfun da hoş!

Kahrın da hoş, lutfun da hoş!

Senden gayri her şeyler boş!

Senden özge her şeyler boş’

 

Gelse celâlinde cefa,

Yoksa cemalinde sefa,

Her ikisi bana şifâ

Kahrın da hoş, lutfun da hoş!

Senden gayrı her şeyler boş!

*

Derviş Mehmet sana kuldur,

İster ağlat, ister güldür,

İster yaşat, ister öldür,

Kahrın da hoş, lutfun da hoş!

Senden gayrı Her şeyler boş.

 

Gönen’li Mehmet Efendi ilâhisini bitirince, koğuş kabadayısı ve ağası:

Sen göklerden mi indin baba? Seni bize Allah gönderdi.” ”Koğuştakilere döner: “Çökün.” Hepsi çökerler. “Bu koğuşun ağası sensin”der. Gönenli Mehmet Efendi’ye talebe olurlar.

Kur’an-ı Kerim’i okumayı öğrenirler. Ezber yaparlar. İlmihal bilgileri alırlar. Abdestli, namazlı Müslüman olurlar. O zaman imam kıtlığı vardı. Hapisten çıktıktan sonra her biri bir caminin imamı olur.

Gönenli hocayı mahkeme huzuruna çıkarırlar. Mahkemede şöyle der:

“Hakim bey! Ben Said-i Nursi’yi büyük bir İslam âlimi olarak bilir, sever ve sayarım. Risalelerini okuyup faydalanmak için aldım ve çok da faydalandım. Daha önceleri sadece ismini, resmini ve eserlerini biliyordum. Şimdi burada kendisini görmüş olmaktan dolayı fevkalâde bahtiyarım.”

Mehmet Efendi yedi ay hapiste kalır. Hapiste kalmaktan memnundur. Katil ve azgınları imam olarak yetiştirmiştir. Said-i Nursi’yi de bizzat görmüştür.

Said-i Nursi de şöyle der:

“Biz Kur’an’ın mânâsına çalışıyoruz, Gönenli Mehmet Efendi ise lâfzına çalışıyor. Onun talebelerini kendi talebelerim gibi Nur talebesi kabul ediyorum, o kahraman bir hocadır.”

Hizmetleri

O zamanlar imam yetiştirecek bir mektep, bir medrese yoktu. Yetiştirmekte yasaktı. Bazı Hoca Efendiler yasağa rağmen gizli gizli Kur’an öğretirler, hafız ve imam yetiştirirler, imamsız kalan camilere imam bulurlardı. İstanbulda bu vazifeyi gayretle yapanlardan biri de Gönenli Mehmet Efendi idi.

İmamlık yapar. Halkı İslam konusunda bilgilendirmek için her gün birkaç camide vaaz eder. Tesbit ettiği talebeleri hafız olarak yetiştirir.

Halkın verdiği yardımlarla talebelerine kalacakları yer, yatacakları yatak sağlar. Günlük harçlıklarını verir, İhtiyaçlarını karşılar. Bütün bunları 1950 öncesi fetret devrinde yasak olmasına rağmen yapar.

Kendisini tamamen talebelerine adar. çocuklarının altından minderleri, yastıkları alıp, “Bunları talebelerime götüreyim. Siz yastıksız yatın ama onlar ilim erbabı olacak” der.

1940 yılında kızı Sacide vefat eder. Evde cenaze defin beklerken o gider hafızlığa çalışan bir hanımın ezberini dinler, gelir, kızını defneder.

Bir ara talabelerin harçlıklarını ödemede zorluk çeker, evini satarak talebeleri harçlıksız bırakmaz.

Talebeleriyle her zaman aynı yerde devamlı ders yapmaz. Ders yapma yerini zaman zaman değiştirir. Zaman zaman da vaaz ettiği camiye talebelerini götürür orada ders verir.

Bir talebesi şöyle diyor: “Bizleri bir oraya, bir buraya, bir şuraya götürerek gizleye gizleye okuttu. Bir yandan yatak yerimizi temin eder, bir yandan maişetimizi temin eder, bir yandan da tehlike sezdikçe yer değiştirirdi.”

Talebesi Enver Baytan Hoca şöyle diyor: “İlk geldiğim zaman ona talebe oldum. Günde otuz kuruş harçlık verirdi bize. İyi paraydı otuz kuruş o zaman. Bir gün geçindirirdi.”

Bir talebesi de şöyle anlatıyor:

“Sultanahmed camii talebe ile dolu idi. Herkes bir şey almaya gelmiş. Kimisi para alıyor, kimisi ise elbise. Bana da yeni elbiseler giydirdi. Bütün ihtiyacımı karşıladı. Gönenli Hocamızın bize verdiği o paraların bereketini hiç unutamıyorum, bol bol bize yeterdi.”

Hoca Efendi okutuğu bütün talebelerine günlük ücret öder. Bir iş verenin çalıştırdığı işçisine ücret verdiği gibi, Hoca Efendi de okuttuğu talebelerine ücret verir. İş verenle Hoca Efendi arasındaki fark, Hoca Efendi’nin günlük ödemesidir.

Gönenli Mehmed Efendi, Reisülkurra olan bacağı kesik İsmail efendiyi ziyaret eder. Ona Efendi Hazretleri, “Bütün camileri sizin talebeleriniz süslüyor” diye iltifat eder.

İsmail Efendi de: “Sen bakmasan biz talebe bulamayız. Sen bunların maişetlerini temin etmeseydin, ben bunları nasıl okutacaktım?”

Gönenli Mehmed Efendi, ihtiyaç içindeki talebelerinin evlenmesine de yardım eder, hatta ev kiralarını da verir.

Talebelerin hacet kapısı gönenli Mehmet Efendi idi. Hacı Hasan Camiin’de sabah namazından sonra her gün bir saat ders verirdi. Osmanlıca yazmayı da öğretirdi. Dersten sonrada kırkbeş kuruş yevmiyelerini verirdi.

Bazan da bu vazifeyi Zeyrek Camiin’de ve başka camilerde yapardı. Talebelerine de aynı hizmeti devam ettirmelerini ısrarla telkin ederdi.

Bilhassa kabiliyetli talebelerine çok dikkat eder, onların hareketlerini, yaşayışlarını, vazife almış olanların vazifeye sıdk-u sadakatini takip eder, gerekli uyarmalarda bulunurdu.

Gönenli Mehmet Efendi, Sultanahmed Camii’ne imam olunca etrafa şöyle bakayım, der. Bölgede yoksul bir âmâ bulur, ziyaret eder. Kendsini tanıtır. Hal hatır sorar, ne ile geçiniyorsun? der. Size ne efendi? cevabını alır. Görüşmeyi reddeder. Merhum yine gider, yine gider. Son gidişte adam, sen kimsin? der. Kovduğun yüzsüz imam cevabını verir, bin defa kovsanız yine geleceğim.Yoksul âmâ adın nedir? der. Gönenli Mehmet cevabını alır.

Şimdi iş değişti der. Anlatır. Her gün kuşluk namazını kıldıktan sonra duamı yaparım. Elimi yüzüme sürerken biri gelir sağ dizime vurur. Aç elini der, o günkü ihtiyacımı bırakır, gider.

Bugünde geldi, sağ dizime vurdu, kısmetimi verdi. Sol dizime vurdu. Bunu da Gönenli Mehmed Efendi’ye ver dedi, gitti: Al kısmetini.

Gönenli Hoca kısmetini alır. Kısmeti hakkında bilgi vermez. Kısmetini aldıktan sonra hiç darlık görmemiş, talebelerine ödemelerde, hayır işlerinde hiç sıkıntı çekmemiş, bereket kapısı açılmış, almış vermiş almış vermiş, boyuna vermiş.

Hangi Dış Devlet Yardım Ediyor?

Müslümanlar’a eziyet edilen günlerde Hoca Efendi’yi de nezarete alırlar. Üzerini ararlar, para bulurlar. Polisler:

-“Söyle bakalım, bu kadar parayı nereden buldun?”

-“Evladım Cenab-ı Hak gönderiyor.”

Polisler sinirlenir:

-“Ne demek Cenab-ı Hak gönderiyor? Söyle bakalım, hangi yabancı devlet sana bu kadar yardım ediyor?”

Sorgu devam ederken kapı açılır. Bir komiser içeriye girer:

-Hocam siz ne arıyorsunuz burada?

Hoca Efendi cevaben:

“-Bu beylerle sohbet ediyoruz”der.

Komiser:

-“Hocam, ben de sizi arıyordum. Bana, size takdim edilmek üzere 300 lira verdiler. Sizi görmüşken parayı da vereyim” der ve verir.

Komiser çıkar, Hoca Efendi polislere:

-“Bak evladım, gördünüz mü, Cenab-ı Hak nasıl gönderiyor”?

Hoca Efendiyi bırakırlar.

Köke İsyan Devri

1950 öncesi devir köke isyan devridir. Milletin dinine isyan edildi, Laiklik getirildi. İlmine isyan edildi, Medreseler kapatıldı. İrfanına isyan edildi, tekke ve zaviyeler kapatıldı. Tarihine, kültürüne isyan edildi, harf değiştirildi. Giyimine, kuşamına bile isyan edildi, kıyafet devrimi yapıldı.

Hoca Efendi, 1950 öncesi devri şöyle anlatır: “O devir öyle bir devir ki, yanınıza bir ‘Mushaf-ı şerif’ veya dini bir kitap alsanız, yolda giderken bir polis görse, peşinize takılır, gittiğiniz yeri tesbit eder, sonra da hemen baskın yapardı.”

Gönenli Mehmed Efendi, elli öncesi bütün baskılara rağmen hizmetine devam ettiği gibi, elli sonrası baskıların kısmen kalkması ve imkânların genişlemesi ile hizmetlerini artırarak devam ettirirken İmam-Hatip mekteplerinin yeni Kur’an kurslarının açılması içinde üstün gayretleri ve hizmetleri olur.

Vaazları

İmamlığı ve hafız yetiştirme vazifeleri yanında sürekli vaaz etme vazifesini de ölünceye kadar devam ettirmiştir. Hergün birkaç camide mutlaka vaaz ederdi.

Vaazlarına Kur’an okuyarak başlar, tekbirler ve salavatlarla cemaati hazırlar, sonra vaazını yapar, ilâhî ve dualarla konuşmasına son verirdi. Vaazlarında terbiye, eğitim, irşad dini hayatı canlı tutma hedefi vardı.

Müjdeciydi, nefret ettirmezdi. Kolaylaştırıcı idi, zorlaştırmazdı. Yumuşak konuşurdu. Sert konuşmazdı.

“Kolaylaştırın, zorlaştırmayın. Müjdeleyin, nefret ettirmeyin” Hadis-i Şerifi, vaazlarına, konuşmalarına, hareketlerine ve yaşayışına yön veriyordu. (keşfül hafa:2/398, no:3257)

Hep ümit telkin etti. Karamsarlık O’nda asla yoktu.

Namaz kılmayan biri bayram namazı için Sultanahmed Camii’ne gider. Bayram hutbesinde Gönenli Mehmet Efendi’yi dinler:

“Sizler ne mübarek insanlarsınız. El âlem herkes sıcak yatağında mışıl nışıl uyurken, sizler kalkmışsınız Rabbimin huzuruna ibadete gelmişsiniz. İnşaallah bu doğrultuda doğru cennete gidersiniz”şeklinde müjdeleyici ve ümit verici hutbeyi dinleyince evine döner, namaza başlar.

Bir hutbesinde de şöyle der:

“Maşaallah, Allah razı olsun, Allah kabul etsin, ne güzel yaptınız!..

İşinizi gücünüzü bıraktınız, Allah’ın zikrine koştunuz, camiye geldiniz, Cuma’ya geldiniz.

Allah’ın huzuruna durdunuz, saf saf olup kıbleye yöneldiniz!..

Cenab-ı Hak namazınızı Harem-i Şerif’de, Mescid-i Nebevî’de kılınan namazlar gibi kabul etsin. ” Adam evine döner, namaza başlar.

Kadınlara vaazında da şöyle diyor:

“Sinemaya gitmediniz. Tembel tembel oturup dedikodu da etmediniz, koştunuz camiye geldiniz.

Bunu karşılıksız bırakır mı Rabbimiz hiç?

İnşaallah buralardan doğru cennete gideceksiniz.”

Merhum Nurettin Topçu, her Cuma namazını Sultanahmet Camii’nde kılar, Gönenli Mehmet Efendi’nin hutbesini dinler ve “O’nun şefkatı, merhameti ve samimiyeti beni çekiyor” der.

Kadınlara vaaz

İstanbul’un her semtinde bir camide kadınlara vaaz eder. Kadınlara anlatılması gerekli olanları anlatır. Sonra Kur’an-ı Kerim okur, ilâhî söyler, zikreder. Kadınlara topluca tesbihat söyletir. Kadınları batıla, batılı olan şeylere karşı uyarır. Uyanık ve şuurlu bir kadın cemaat meydana getirir.

Doçent Dr. Mustafa Uzun, İstanbul Müftülük Murakıbı iken, Roman vatandaşların oturduğu Hacı Husrev semtinde merhum Hoca Efendi’nin bir vaazını şöyle anlatır: “Bir ikindi vakti baktım, Hacı Husrevli kadınlar camiye dolmuşlar. Hayrola? dedim. Oranın erkekleri bile pek gelmiyordu camiye. Erkeklerin bile az uğradığı camide kadınların işi ne? Hacı Husrev kadınlarının işi ne? diye düşündüm. Ama kadınlar karınca gibi kaynaşıyor camide.

Allah Allah, dedim, şaşırdım, sordum. ‘Bir büyük hoca var, 0 buraya geliyor, vaaz ediyor!. Onu dinleyeceğiz’ dediler. Neyse bekledim. Kimmiş bu büyük hoca ? Sonra bir de baktım Gönenli Hoca Efendi geldi. Elinde çantası. O çanta hizmet çantası.

Hoca Efendi ön tarafa geçti. Ben de Hoca Efendiye görünmemeye çalışarak, son cemaat mahallinde takip ettim. Hoca Efendi vaazına başladı. Onun vaazları önce biraz nasihatte bulunmak, sonra Allah sevgisine, peygamber sevgisine getirmek, bir iki ilahî, bir iki kaside okumak, ağlamak ve ağlatmak, bol bol salevat getirmek, sonra da çok samimi dualar yapmak tarzında olurdu ki, o ağlamalar, o dualar benim için, günahkar insanların rahmet yağmurlarıyla yıkanmalarını hatırlatmıştır bana hep.

Tabii ben şuna dikkat ettim. Hoca böyle bir yeri, böylesine kurak çorak bir yeri tesbit ediyor ve orayı da canlandırmak için vaaza geliyor. Herkesin çekinerek ve ancak bir ihtiyaç zuhurunda gittiği yere Gönenli Hoca Efendi koşarak gidiyordu.

İşte o zaman Gönenli bir kat daha büyüdü gözümde. Zaten büyüktü, gözümde bir kat daha büyüdü, Allah rahmet etsin.”

Bazıları, “Kadınlara vaaz edilir mi? Kadınları sokağa döküyor” diye Gönenli Mehmet Efendi’nin kadınlara vaaz etmesine karşı çıkarlar.

Bunlara cevabı şöyle olur:

“Kadınlar insan değil mi,? Kadınların vaaz-ü nasihata ihtiyacı yok mu? Herkesten ziyade kadınların ihtiyacı var vaaz-ü nasihata! Bu tâââ Adem Safiyyullahtan bu yana böyledir.

Dökülmeyenlerle birlikte, dökülenleri camiler de derleyip toplamaya çalışıyoruz.”

Kadınlara yaptığı vaazlarda tavsiye ettiği tesbih, dua, istiğfarları ve salevât-i şerifleri cematiyle birlikte okur, onlara öğretir ve okumaların tavsiye ederdi.

Gönenli Mehmet Efendi, hakkı ve hakikati her zaman ve her yerde anlatmayı, tebliği ve irşadı ilahi bir vazife bilmiştir.

Hoca Efendi emekli olduktan sonra da istediği camide mihraba geçer namaz kıldırır, kürsüye çıkar vaaz ederdi. Bütün müftüler, vaizler, imamlar onu üstad bilirler, onun vaaz etmesini, namaz kıldırmasını can-u gönülden isterlerdi. O herkesin hocası idi.

Gönenli Mehmet Efendi Veli miydi?

Avukat Bekir Berk, bir sıkıntılı halinde Gönenli Mehmet Efendi’nin Hızır gibi kendisine yetiştiğini şöyle anlatır: “Bir seferde, Allah rızası için alınan bir tayyare bileti ile İstanbul üzerinden Adana’ya giderken uçakta kara kara düşünüyordum. Cebimde bana bir otelde bir oda temin edebilecek, bir lokantada yemek yedirecek, bir otobüste yolculuk yaptıracak param kalmamaştı. Uçak, Adana havaalanına inişe geçerken kara kara düşünüyordum. Acaba geleceğimi haber alan müvekkilimin dostları, nuranî kardeşlerim gelmezlerse halim ne olur?

O esnada uçağın arka tarafından bir şahsın bana yaklaşıp kulağıma eğilerek, “İhtiyacın olur, bunu hizmette kullan” diyerek elini cebime sokarak bir zarf bıraktığını gördüm. Döndüm, ağlayan gözlerle geriye baktım. Karşımda nuranî bir hayal belirdi. Nafiz bakışlarıyla, nuranî vechesiyle, manevî tacıyla çocukluğumdan beri vaazlarını dinleye geldiğim Gönenli Mehmed Efendi Hazretleri.

Tebessüm ederek, gözleriyle beni öperek geriye döndü ve kayboldu. Uçak yere indi, zarfı açtım, içinde o zaman için bir ailenin günlerce ihtiyacını karşılayacak elli lıra çıktı. Uçaktan inip meydana doğru yürürken O’na dualar ettim, orada elini öpmek istedim. Ama, hava meydanında beni bekleyen nurlu kardeşlerimi buldum. Kerametin en muhteşemini bana bilfiil tattıran, gösteren Gönenli Mehmed Efendi Hazretleri’ni meydanda göremedim.”

Merhum Bekir Berk, Risale-i Nur talebelerinin fahri avukatı idi. Davadan davaya koşardı. Bilgili ve şuurlu bir Müslümandı. İzmir’de askerliğimi yaparken bir evde sohbetini dinleme bahtiyarlığına erdim. Makamı cennet olsun.

Gönenli hocanın talebelerinden birkaç tanesi bir gün sinamaya niyetlenirler. Kurstan çıkarlar ve Fatih’te bir sinemaya giderler.

Giderler ama, daha gitmek istedikleri sinemanın önüne yaklaştıkları bir sırada, bir bakarlar ki Gönenli Hoca, sinemanın kapısında bekliyor.

Çok sevip saydıkları Hocalarına yakalanmaktan korkarlar ve koşarak derhal kurslarına dönerler. Dönerler ama, içeri girerler bir bakarlar ki Hocaları Gönenli Mehmet efendi, orada rahlesinin başında talebeye ders veriyor.

Gönenli Mehmet Efendi’yi çekemeyenlerden biri tanıdığı zengin çocuğu bir talebeye şöyle der:Gönenli hoca talebelere para dağıtıyor. Zengin fakir ayırır mı bilemem. Ayırır diyorlar, bilir diyorlar. İnanmıyorum ben buna. İstersen git Sultanahmet camii’ne. Onlarla birlikte sen de sıraya gir, bakalım bilecek mi? Zengin çocuğu, yarın gideyim ben de sıraya gireyim, diyor.

Adam, “Gönenli Hoca seni tanır mı? diyor. Hayır tanımaz.”

“Sen onu tanır mısın?” “E,uzaktan işte. Yanında, kursunda şimdiye kadar hiç bulunmadım.”

İyi öyleyse, yarın git bakalım.

Zengin talebe gidiyor, sıraya giriyor.

Gönenli hoca, sabah namazından sonra talebelere para verirken, sıra zengin talebeye gelince: Senin baban zengin oğlum. Sen sıradan çık, senin ihtiyacın yok. Seni gönderen Hocaya da selam söyle, bir daha böyle kimseyi imtihan etmeye kalkmasın.”

Bir talebe gelir, “Hocam, memlekete gideceğim, yol parasına ihtiyacım var” der. Hoca Efendi: “Kapının kenarına bıraktığın bavulunu getir” der. Bavul getirilir. “Aç” buyurur. Bavul açılır. İçinde kitaplar vardır. Hoca Efendi kitaplardan birini alır, açar. Bir deste para bulur.

Merhum Gönenli Mehmed Efendi ile ilgili böyle hadiseler bir hayli anlatılır. İstanbul İmam-Hatip Lisesi ve Yüksek İslam Enstitüsü mezunu Diyanet’in çeşitli kademelerinde dini hizmet yapmış, Müfettişlik ve Başkan Yardımcılığı gibi üst vazifeler de bulunmuş olan hafız Yakup Üstün Bey’e “İstanbulda talebelik yaptın, Gönenli Mehmed Efendiyi gördün, nasıl tanırsın?” dedim. Gönenli Mehmet Efendi’yi anlattı, anlattı, sonunda “O Allah’ın bir veli kuludur” dedi.

Merhum Gönenli Hoca veli miydi? Allah bilir. Ama tavır ve hareketleri, yaşayışı, beşeri münasebetleri hep Allah’ın veli kullarını hatırlatır. Halk ona bir veli gözü ile bakar.

Yetimlere, fakirlere, kimsesizlere, yolda, darda kalanlara herkese yardım ederdi. Çocukları tarafından sokağa atılmış olanlara sahip çıkardı. Talebeler konusunda bal alınacak gülü, bal alınacak çiçeği bilirdi.

Gönenli’nin yardım etmek istediği bir adam için fazla mütedeyyin değil denilince, “Oğlum, İnsan değil mi bu adam? İnsan değil mi? İnsan. Bu yeter!” diyor.

Gayri Müslim Turist

Turist olarak ülkemize gelen biri İstanbul’da parasız kalır. Perişan bir vaziyette Sultanahmet Camii avlusunda gezinirken, Hoca Efendi görür, yanına gider, sırtını sıvazlar, bir miktar para verir. Adam ülkesine gider. Hoca Efendi’nin yardımından sevecen hareketinden çok etkilenir. Müslümanlık hakkında araştırmaya başlar ve Müslüman olur. Yıllar sonra tekrar İstanbul’a gelir, Hoca Efendi’yi arar. Vefat etmiş olduğunu öğrenir. Hoca Efendi’nin kendisine para verdiği yerde fakirlere para dağıtır.

Merhum Gönenli Mehmet Efendi’nin karşısındaki insanın yüzüne bir bakışı, onu tanıması için yeterli idi. Tanıyanların ifadesi ile, ’bakışları röntgen şuası’ gibidir. Baktığı insanın içini okurdu. O kimseden para istemezdi. Para için zenginlerin kapısını çalmazdı. Para ona gelirdi. O da kuruşu kuruşuna parayı yerine sarfederdi. Parayı verenlerden, parayı alanlardan, parayı alıp verdiğinden haberi olanlardan hiçbir şikayet olmadı. O şöyle der:

“Ya Rabbi, şunu ver diyorum, veriyor. Falan kişi çok hasta, Rabbim şifa nasip et diyorum, nasip ediyor. Galiba Allah beni seviyor”

Çok temiz ve şık giyinirdi.

Hakkında söylenenler

Emekli Eminönü Mehmet Doğru:

“Dinin askıya alındığı fetret devirlerinde, 1950 öncesi ve sonrası dahil vefatına kadar ilim talebelerine kol kanat germiştir.”

Merhum Avukat Bekir Berk

“Sarıkların söküldüğü, başörtülerinin attırıldığı, çarşafların fiilen yasaklandığı ar ve haya damarını yırtmak için lazım gelen şeylerin yapıldığı günlerde Gönenli Mehmed Efendi, ailenin, cennetin anahtarının ayaklarının altında bulunduğu bildirilen validelerimizin, hemşirelerimizin imanını korumak için gereken mücahededen bir an geri kalmıyordu.

Gönenli Mehmed Efendi Hazretleri o karanlık günlerin, o zülumatlı devirlerin, o minarelerin, Bilâl-i Habeşi’nin okuduğu ve bütün âlem-i İslam’a Vahdâniyyet-i İlâhiyyeyi, felah ve salâhı asırlarca mücâdeleye gelen ve huzurullahâ davet eden, Ezan-ı Muhammedi’nin yasak edildiği günlerde, bir iman kalesi gibi, bir akıncı beyi gibi, bir Ulubatlı Hasan gibi, kelime-i tevhid’in öncüsü olarak gönüllere sürûr ve huzûr veriyordu.”

Hilmi Oflaz

Allah demenin, Allahû Ekber demenin yasak olduğu o zor ve şer günlerinde kapı kapı dolaşarak, adeta bir gizli İslam postacılığı yapmıştı. O zamanlar büyük cesaret işiydi böyle hizmetler. 1930’lu 1940’lı yıllarda kelleyi koltuğa almayan İslam hizmetine soyunamazdı . Biliyorsunuz, o devirler de bu gibi hizmetlere soyunabilenler sayılıydı. O kefenini kaftan edinmiş bir şehidi andırıyordu.”

Mevlut Özcan

“Kerameti zahir bir veli ve büyük bir hizmet adamıydı Gönenli.”

Recep Akkuş

“Gönenli Hoca, 1930 yılında Gönen-Merkez Camii İmam-Hatibi olarak başlattığı Kur’an-ı Kerim hizmetini, değişik yerler de ve değişik şartlarda, kesintisiz bir ömür boyu devam ettirmiştir.

Bunu yaparken de İslâm’ın tebliğini ön planda tutmuş, hiçbir İslâmî zümreyi karşısına almamıştır. Zümrevî hareketlerden şiddetle kaçınmış ve kişisel zaaflara asla düşmemiştir. Hiçbir konuda iddialı olmamış, Kur’an ve İslam konuşulan her yerde bulunmuştur. Buna karşılık dinin ve din görevlisinin aleyhinde bulunan yerlerden uzak kalmıştır.

Çiçek çiçek dolaşarak bal toplayan arı gibi, İslâmî ‘irşâdî-tozlaşma’ olayını gerçekleştiren Gönenli Hoca, her meşrebteki insana uğramış ve ona bir şeyler vermeye çalışmıştır.

Hizmet sahasında kimseyi kıskanmamış ve hiçbir meslektaşının aleyhinde bulunmamıştır. Kur’an yolunda hizmet veren her kesimle temas kurmuş ve Allah’ın rızasını gördüğü her işe el atmıştır.”

Öğütleri

“Sahip olduğun nimetlerle de başkalarına yardımcı olacaksın.

Anne gibi olacaksın, anne gibi.

Hacca gideceksen, iyilik yapmaya gideceğim diye gitmelisin. Darda kalanları kurtarmaya gidiyorum diye gideceksin. İnsanlara faydalı olup da biraz sevap kazanayım diye gideceksin. Allahü Teala cümlemizi başkalarını düşünenlerden eylesin. âmin.

Her yer de, senin ekmeğinde de suyunda da herkesin hakkı var.

Ne kadar güzel olur, şu yeni icatlar, ehl-i imanın elinde olsa da, her yerde bir kumandayla, bir emirle harekete geçseler. Ne güzel, ne kadar güzel olur.

Ama şimdi bazı kimseler, dinli, imanlı oldukları halde yadırgıyorlar! Neymiş. ‘Gavur icadı’ diyorlar, falan filan. Halbuki ‘Hikmet mü’minin yitik malıdır, nerde bulursa alır,’ almalıdır vesselaaam.”

On gün gözetim altında tutulan bir gençlik liderine şunları söyler:

“Bak, yılgınlık yok. Gazan mübarek olsun, sakın ola yılma! Yılmayacaksın, daha fazla çalışacaksın. Bu yapılanlardan, edilenlerden gözün yılar da kenara çekilirsen, gayretini, himmetini, hizmetini kısar kesersen, Allah seni cezalandırır.

Sakın yılma, yılmayacaksın. Daha fazla, daha hızlı, daha istikrarlı çalışıp çabalamaya devam etmelisin. Bunların hepsi gelir geçer.”

Ölümü

Ömrünü insan yetiştirmeye ve hayır hizmetlerine sarfetti. Allah (cc) için hizmete sonuna kadar devam etti. Şartların ağırlaştığı hallerde bile hizmetten geri kalmadı. Son yedi gün hastalığı ağırlaştı. Ecel gelmiş. 2 Ocak 1991’de ruhunu teslim etti. Ömür boyu dinine hizmet ettiği Rabbisinin rahmetine kavuştu. Cenazesini kendisinden sonra “Reisülkurra” olan Abdurrahman Gürses hoca kıldırdı. çok kalabalık cemaatle Edirne Kapı Şehitliği’ne defnedildi. Mevlâ rahmet eyleye. Makamı cennet olsun. Allah (cc), ümmet-i Muhammed’e yeni Gönenli Mehmet Efendiler göndersin. (Âmin)

____________________

* Faydalanılan Eserler:

* Mustafa Özdamar, Gönenli Mehmed Efendi, Onuncu baskı, 2012, İst.

* Diyanet vakfı, İslam Ansiklopedisi, 14/149, İst.

* İzzet Ay, Gönenli Mehmed Efendi, Yağmur yayınları, 2007, İst.

* Necmeddin Şahinler, Son şahitler, cilt:1, 1981, İst.





    Y O R U M L A R
 
İlk yorumu eklemek için tıklayınız.
 
 
Yorum Ekle